Czym są instrumenty pochodne? (Często zadawane pytania)

Ostatnia aktualizacja: 7 października 2026

Instrumenty pochodne to kontrakty stanowiące umowę kupna lub sprzedaży aktywa bazowego po ustalonej cenie i w ustalonym terminie. Pozwalają uzyskać ekspozycję na zmiany ceny aktywa – zarówno wzrosty, jak i spadki – bez konieczności jego posiadania.

Dlaczego handlować instrumentami pochodnymi?

Handel instrumentami pochodnymi różni się od bezpośredniego handlu aktywem bazowym pod kilkoma względami:

  • Zysk w obu kierunkach: Zajmij pozycję long, gdy oczekujesz wzrostu cen, lub krótką, gdy spodziewasz się ich spadku.
  • Dźwignia: Kontroluj większą pozycję przy mniejszym kapitale, zwielokrotniając potencjalne zyski i straty.
  • Hedging: Chroń posiadane aktywa przed niekorzystnymi ruchami cen.
Ostrzeżenie o ryzyku:

Kontrakty i instrumenty

Kraken Derivatives oferuje zarówno kontrakty wieczyste, jak i o stałym terminie zapadalności (miesięczne, kwartalne i półroczne*) w ramach dwóch typów portfeli: Coin-M i Multi-M. Kontrakty występują w dwóch strukturach rozliczenia: odwrotnej (inverse) i liniowej (linear).

Pełne specyfikacje notowanych kontraktów:

*Kontrakty półroczne dostępne wyłącznie dla BTC i ETH.

Uwaga:

Kontrakty odwrotne (Coin-M) mają nieliniowy profil wypłaty. Jako zabezpieczenie wpłacasz krypto, a zyski i straty (P&L) są rozliczane w tym samym krypto. Ponieważ zabezpieczenie i nominał kontraktu są wyrażone w różnych walutach, krzywa wypłaty jest nieliniowa – wzrost ceny o 10% na kontrakcie odwrotnym BTC/USD generuje zysk 9,09% w BTC, natomiast spadek o 10% generuje zysk 11,1% w BTC.

Kontrakty liniowe (Multi-M) mają bezpośredni profil wypłaty 1:1. Jeśli cena zmieni się o 10% na Twoją korzyść, Twój zysk wynosi 10%. P&L jest domyślnie rozliczany w USD, z opcją wyboru innej waluty zabezpieczenia.

Przykład kontraktu odwrotnego (Coin-M):

Kupujesz 100 000 kontraktów BTC/USD (PI_BTCUSD) po 35 000 $. Każdy kontrakt jest wart 1 $, więc jest to pozycja o wartości nominalnej 100 000 $. Cena rośnie do 40 000 $ i sprzedajesz.

(1 / Cena wejścia − 1 / Cena wyjścia) × Wielkość pozycji

(1 / 35 000 − 1 / 40 000) × 100 000 = zysk 0,3571 BTC

Przykład kontraktu liniowego (Multi-M):

Kupujesz 1 000 kontraktów SOL/USD (PF_SOLUSD) po 85 $. Każdy kontrakt jest wart 1 SOL. Cena rośnie do 105 $ i sprzedajesz.

(Cena wyjścia − Cena wejścia) × Wielkość pozycji

(105 − 85) × 1 000 = zysk 20 000 USD

Coin-M vs. Multi-M

Coin-MMulti-M
Typ kontraktu
OdwrotnyLinear
Waluty zabezpieczenia
BTC, ETH, LTC, XRP (jeden na portfel)
Ponad 20 aktywów, w tym USD, stablecoiny i krypto
Struktura portfela
Osobny portfel na każde aktywo zabezpieczające
Jeden portfel dla wszystkich walut zabezpieczenia
Tryby margin
Wyłącznie cross margin
Cross margin (domyślny) i izolowany margin
Wartość kontraktu
1 kontrakt = 1 USD
1 kontrakt = 1 jednostka aktywa bazowego
Dźwignia50-krotna dźwignia50-krotna dźwignia
Waluta P&L
Rozliczane w walucie zabezpieczenia (np. BTC dla BTC/USD)
Rozliczane domyślnie w USD, z opcją wyboru innej waluty zabezpieczenia
Redukcja wartości zabezpieczenia
Brak
Tak, stosowana do zabezpieczeń innych niż USD
Opłaty za konwersję
Brak
Tak, stosowana przy konwersjach innych niż USD
Wskazówka

Instrumenty pochodne Multi-M umożliwiają handel szeroką gamą par z wieloma aktywami jako zabezpieczeniem. Podobnie jak w handlu na margin na giełdzie spot Kraken, twoje pozycje mogą być zabezpieczone walutą tradycyjną, kryptowalutami lub stablecoinami – wszystko w ramach jednego portfela.

Coin-M: Zyski i straty są rozliczane w podstawowej walucie zabezpieczenia. Przykładowo, handel parą BTC/USD oznacza, że P&L jest rozliczany w BTC.

Multi-M: P&L jest domyślnie rozliczany w USD, ale możesz zmienić walutę wypłaty na dowolne obsługiwane aktywo zabezpieczające. Straty są zawsze realizowane w USD. Jeśli portfel nie zawiera wystarczającej ilości USD na pokrycie straty, nastąpi konwersja z innej waluty zabezpieczenia i zostanie naliczona opłata za konwersję.

Opłaty i prowizje

Opłaty transakcyjne są jednakowe dla kontraktów Coin-M i Multi-M i opierają się na modelu maker/taker uzależnionym od 30-dniowego wolumenu obrotu. Wyższy wolumen oznacza niższe opłaty. Szczegółowe informacje znajdziesz w Tabeli opłat.

Stopa finansowania to okresowa płatność między posiadaczami długich i krótkich pozycji na kontraktach wieczystych. Wyznaczana jest na podstawie premii lub dyskonta kontraktu wieczystego względem ceny indeksowej i obowiązuje zarówno dla kontraktów wieczystych Coin-M, jak i Multi-M. Stopy mogą różnić się między parami Coin-M i Multi-M dla tego samego aktywa ze względu na odmienne warunki rynkowe.

Tak. Multi-M ma dwa dodatkowe rodzaje opłat, które nie dotyczą Coin-M:

Opłaty za konwersję: Jeśli konieczne jest rozliczenie zysków i strat, finansowania lub opłat transakcyjnych, a twój portfel nie zawiera wystarczającej ilości USD, zabezpieczenie w innej walucie zostanie automatycznie skonwertowane i naliczona zostanie opłata.

Odsetki: Mogą być naliczane w przypadku dużych niezrealizowanych strat niepokrytych przez USD.

Szczegółowe informacje znajdziesz w sekcji Opłaty za instrumenty pochodne Multi-M.

Margin i ryzyko

Linear Multi-M

Dowolna waluta zabezpieczenia obsługiwana w portfelu Multi-M może być użyta jako margin dla pozycji na dowolnym kontrakcie Multi-M.

Inverse Coin-M

BTC, ETH, LTC, XRP

Każda waluta zabezpieczenia ma własny, odrębny portfel margin, co ogranicza ryzyko. 

Jako zabezpieczenie akceptowane jest wyłącznie aktywo bazowe danej pary. Na przykład kontrakty BTC/USD wymagają BTC jako zabezpieczenia. 

Zobacz Waluty zabezpieczenia instrumentów pochodnych – więcej informacji o obsługiwanych walutach.

 

Oba typy portfeli obsługują dźwignię do 50x, a wymagania dotyczące margin rosną wraz z wielkością pozycji. Zobacz Harmonogram margin i maksymalna dźwignia.

Coin-M korzysta wyłącznie z cross margin. Każde aktywo ma własny portfel, co naturalnie izoluje ryzyko na poziomie danego aktywa – jednak w obrębie jednego portfela wszystkie środki są narażone na ryzyko. Netting margin jest dostępny między pozycjami wieczystymi i terminowymi dla tego samego aktywa.

Multi-M oferuje zarówno cross margin, jak i izolowany margin. Cross margin wykorzystuje całe saldo portfela jako zabezpieczenie. Izolowany margin pozwala przypisać konkretne zabezpieczenie do jednej pozycji, chroniąc pozostałe środki w portfelu. Możesz też wypłacić niezrealizowany zysk, nie zamykając pozycji.

Nie. Proces ochrony kapitału i System przypisywania pozycji Kraken gwarantują, że likwidacje nigdy nie prowadzą do ujemnego salda – bez funduszu ubezpieczeniowego ani mechanizmu claw-back. Jeśli likwidacji nie można zrealizować w księdze zleceń, uruchamiana jest procedura uporządkowanego zamknięcia: pozycja jest najpierw oferowana animatorom rynku (market makerom), a w ostateczności zamykana przymusowo, aby zapobiec stratom systemowym. 

Zasady handlu

Zależy to od Twojego celu. Kontrakty wieczyste najlepiej sprawdzają się przy pozycjach długoterminowych – nie wygasają i nie wymagają rolowania, choć wiążą się ze stopą finansowania, która może być dodatnia lub ujemna. Kontrakty wieczyste oferują zazwyczaj najwyższą płynność. Kontrakty o stałym terminie zapadalności (miesięczne, kwartalne, półroczne) mogą być lepszym wyborem do strategii hedgingowych lub zajmowania pozycji z myślą o konkretnym horyzoncie czasowym.

Pozycja zostanie rozliczona pieniężnie według kursu odpowiadającego cenie rynku spot instrumentu bazowego.

Różnica wynika przede wszystkim z nierównowagi popytu i podaży. Przy silnym popycie na lewarowaną ekspozycję long instrumenty pochodne mogą być notowane z premią względem ceny spot. Sytuacja odwrotna prowadzi do dyskonta. Na rynkach tradycyjnych rolę odgrywają też takie czynniki jak stopy procentowe i dywidendy.

Kraken Derivatives nie jest stroną przeciwną Twoich transakcji. Po złożeniu zlecenia system transakcyjny dopasowuje je do przeciwstawnego zlecenia innego klienta. Giełda zastrzega sobie prawo do odrzucenia zleceń, które mogłyby prowadzić do manipulacji rynkiem lub innych nieuczciwych praktyk.

Nie w tym samym terminie zapadalności. Jeśli posiadasz pozycję long i złożysz zlecenie sprzedaży tej samej wielkości na tym samym kontrakcie, pozycja long zostanie zamknięta. Możesz jednak utrzymywać pozycję long w jednym terminie zapadalności (np. wieczystym) i pozycję short w innym (np. miesięcznym o stałym terminie) na tym samym aktywie.

Tak. Możesz zamknąć dowolną pozycję w dowolnym momencie, składając zlecenie przeciwne (sprzedaż zamyka pozycję long, zakup zamyka pozycję short). Twoje zobowiązania przejmuje strona po drugiej stronie transakcji zamknięcia.

Nie, chyba że istnieją otwarte zlecenia z limitem ceny, które – po zrealizowaniu – zamknęłyby pozycję. W takim przypadku system traktuje je jako zlecenia zamknięcia, a wszelkie dodatkowe zlecenia na ten sam kontrakt są uznawane za zlecenia otwarcia nowej pozycji wymagające margin. Szczegóły znajdziesz w sekcji Rodzaje zleceń.

Gotów, aby rozpocząć handel?

CelArtykuł
Handel instrumentami pochodnymi Multi-M (liniowymi)Handel instrumentami pochodnymi Multi-M
Handel instrumentami pochodnymi Coin-M (odwrotnymi)Handel instrumentami pochodnymi Coin-M
Przejrzyj pełny słownik instrumentów pochodnychSłownik handlu instrumentami pochodnymi
Zadaj więcej pytańSkontaktuj się z Działem wsparcia Kraken